Baharat, tarçın ve buse

...κι από την Ανατολή στη Δύση ή μήπως από την Δύση στην Ανατολή;
...σαν μια ακροβασία σε τεντωμένο σχοινί...

...σε λίγες μέρες εκεί...

Flexicurity

Flexicurity, με άλλα λόγια ένα μοντέλο easy hiring – easy firing.
Στην Ελλάδα ο όρος είναι σχεδόν άγνωστος, στο εξωτερικό και ιδιαίτερα στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης η εφαρμογή του μοντέλου flexicurity είναι ευρεία.
Αρχικά εφαρμόστηκε από τους Σοσοιαλδημοκράτες στην Δανία στις αρχές της δεκαετίας του ’90, λέγεται δε ότι η εφαρμογή της πολιτικής flexicurity (flexible & security) μείωσε στο μισό τα ποσοστά ανεργίας στη χώρα αυτή, ενώ στην Ολλανδία δρέπει ήδη δάφνες. Αντιθέτως στην Ελλάδα τέτοιες πρακτικές, με σκοπό την αντιμετώπιση της ανεργίας, παραμένουν ακόμα σχεδόν άγνωστες. Δικαιολογημένα ή αδικαιολόγητα;
Το μοντέλο λοιπόν flexicurity είναι ένας συνδυασμός εύκολης εισόδου στην αγορά εργασίας αλλά και εξίσου εύκολης εξόδου, με υψηλή «ασφάλεια» για τον άνεργο.
Βασική παραδοχή του μοντέλου αυτού είναι ότι η ευελιξία στην αγορά εργασίας και η ασφάλεια δεν είναι έννοιες ασυμβίβαστες, αλλά αντιθέτως συμπληρωματικές και αμοιβαία υποστηριζόμενες.
Το μοντέλο προσφέρει χαμηλό επίπεδο προστασίας για τους εργαζομένους ενάντια στις απολύσεις με υψηλά ωφελήματα για τους απολυμένους, με την υποχρέωση από την πλευρά της Πολιτείας (;) να εκπαιδεύει τον άνεργο πληθυσμό, ούτως ώστε αυτός να ενταχθεί εκ νέου στην αγορά εργασίας.
Η έννοια της εργασιακής ασφάλειας αντικαθίσταται από την έννοια της ασφάλειας απασχόλησης.
Easy hiring – easy firing λοιπόν, ή μήπως easy firing – easy hiring;
Προϋπόθεση για την εφαρμογή του μοντέλου αυτού είναι ο κοινωνικός διάλογος.
Για τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης όπου τα επίπεδα κοινωνικού διαλόγου βρίσκονται παραδοσιακά σε υψηλά επίπεδα, τα προβλήματα όσον αφορά την εφαρμογή του flexicurity είναι ίσως μικρά, στις χώρες όμως της Νότιας Ευρώπης, εκεί δηλαδή όπου ο διάλογος μεταξύ των κοινωνικών φορέων είναι συνήθως προβληματικός τι γίνεται;
Επίσης στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης παραδοσιακά οι άνεργοι απολάμβαναν σημαντικά προνόμια έναντι της απώλειας της εργασίας τους. Στη Δανία μάλιστα ένας άνεργος μπορεί να λάβει το 90% του μισθού του για 4 χρόνια maximum. Η Δανία όμως είναι μια χώρα με υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα, υψηλό ΑΕΠ και με ιδανικό περιβάλλον για επενδύσεις, χώρες όμως με προβληματικές σχέσεις μεταξύ των κοινωνικών τους εταίρων, με ελλειμματικά ισοζύγια και με υπερχρεωμένη οικονομία η εφαρμογή του flexicurity ίσως αποδειχτεί προβληματική και γιατί όχι και επικίνδυνη για τον οικονομικό και κοινωνικό τους ιστό.
Η ερμηνεία του μοντέλου και η εφαρμογή του, χωρίς υψηλό επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης, χωρίς υψηλό επίπεδο παιδείας, χωρίς θάρρος και συναίνεση από τους κοινωνικούς εταίρους και χωρίς ισχυρή κοινωνική προστασία για τους ανέργους, η οποία όμως για να υπάρξει θα πρέπει να ανατραπούν προβληματικές και αναποτελεσματικές οικονομικές και πολιτικές πρακτικές, τότε μπορεί να αποδειχτεί επικίνδυνη και να δυναμιτίσει τα θεμέλια μιας κοινωνίας, όπως της Ελληνικής η οποία χαρακτηρίζεται παραδοσιακά από οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές αγκυλώσεις.

To flexicurity βρίσκεται στην πόρτα μας...θα δώσει λύσεις ή θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα;

Vivere

«Το να ζεις δεν είναι αστείο πράγμα…
θα πρέπει να ζεις με μεγάλη σοβαρότητα
όπως ένας σκίουρος για παράδειγμα…
χωρίς δηλαδή να ψάχνεις κάτι πέρα και πάνω από τη ζωή
…το να ζεις τελικά θα πρέπει να είναι η μόνη σου ενασχόληση…»

Nazim Hikmet, σε ελεύθερη μετάφραση στα ελληνικά.

Το να ζεις τελικά κι όχι να επιβιώνεις είναι όντως πολύ σοβαρό πράγμα θα συμπληρώσω εγώ…τόσο σοβαρό όσο η ζωή ενός σκίουρου.
Η ζωή είναι τέχνη, η επιβίωση είναι τεχνική.
Αυτό που μαθαίνεις από τη ζωή, καθώς τα χρόνια περνούν, είναι τελικά να μη την υποτιμάς, να μη τη σνομπάρεις και κυρίως να μη τη θεωρείς δεδομένη.
Η ζωή μετατρέπεται εύκολα σε επιβίωση, δύσκολο είναι το αντίθετο.
…ακόμα και οι βολβοί στη γλάστρα δεν είναι δεδομένο ότι θα μετατραπούν τελικά σε όμορφες τουλίπες…

…η ζωή είναι όσα τα μάτια και η ψυχή θα δουν …
…η ζωή είναι ένα ταξίδι στη Τοσκάνη προσεχώς, μια βόλτα στις καταπράσινες εξοχές της…
…ένας καπουτσίνο στην Piazza del Campo, στην πανέμορφη, μεσαιωνική Σιένα…

Εραστής του εφήμερου

…θα ξεπηδήσουν δειλά μέσα από το φρεσκοποτισμένο χώμα της γλάστρας…

…μόνο για λίγες μέρες Άνοιξης…
…μόνο για λίγες ανάσες εφήμερης ευτυχίας…

Σκουριασμένα Χείλια

«Είχα κάνει μόλις τεράστια επιτυχία με τα ‘αρχοντορεμπέτικα‘ όταν έρχεται ο Μαρκάκης (σ.σ. ο παραγωγός του δίσκου) και μου λέει για ένα νέο σπουδαίο συνθέτη που ΄χει καταπληκτικά τραγούδια.
Πάμε στο σπίτι του Κραουνάκη. Εκείνος είχε φοβερό τρακ αλλά κι εγώ δεν πήγαινα πίσω…
…ευτυχώς από το πρώτο τραγούδι που μου ’παιξε στο πιάνο ο Σταμάτης – δεν ήξερε και καλό πιάνο τότε, νότα-νότα τα ’παιζε – με κέρδισε. Είναι εκφραστικός όταν τα λέει ο ίδιος, είχε κοκκινίσει κι έτρεμε η φωνή του…
…στην αρχή (ο δίσκος) δεν έκανε πολλά πράγματα. Πετάγεται επιτυχία το «Δεν είμαστε στην ίδια τη συχνότητα» και σιγά – σιγά αρχίζει ο κόσμος να τον ανακαλύπτει. Σήμερα πια όπου και να τραγουδήσω τραγούδια του διαπιστώνω ότι τα ξέρουνε πολύ περισσότερο απ΄ότι τότε που ήτανε στον καιρό τους»

Βίκυ Μοσχολιού
20 Σεπτεμβρίου 1994

«Όταν βγήκε αυτός ο δίσκος, τη μέρα που πρωτοδιαφημίστηκε από τα εβδομαδιαία σποτ της ΛΥΡΑ στα ραδιόφωνα…εγώ είχα ένα πεντακοσάρικο και έκλαιγα στο σπίτι μου...
Σήμερα πιστεύω πως έτσι, με τη φωνή της γυναίκας που λάτρεψα, έπρεπε να εμφανιστώ στο τραγούδι. Όταν ήρθε να πρωτακούσει τα τραγούδια φορούσε ένα καλοκαιρινό τσίτι και δάκρυσε όταν της έπαιξα το ‘Σε θέλω κι έχω κουραστεί‘».

Σταμάτης Κραουνάκης
30 Σεπτεμβρίου 1994

…από το ένθετο ενημερωτικό φυλλάδιο του δίσκου.

Δισκογραφική εταιρεία: ΛΥΡΑ.
Δίσκος: «Σκουριασμένα Χείλια»
Έτος πρώτης κυκλοφορίας: 1981
Μουσική : Σταμάτης Κραουνάκης.
Στίχοι: Κώστας Τριπολίτης, Σταμάτης Κραουνάκης, Λίνα Νικολακοπούλου (η πρώτη στιχουργική της συνεργασία με τον Κραουνάκη στο «Να σου λερώνω το φιλί»)
Ανεπανάληπτη Ερμηνεία: Βίκυ Μοσχολιού

Αρχές εφηβείας, τότε άκουγα μόνο ροκ και heavy metal, τα σνόμπαρα τα λαϊκά…
…εφηβεία, ηλικία της αμφισβήτησης….
Στα τραγούδια της εποχής, ο λόγος πολιτικός,, επαναστατικός…
…τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης…
…το ελληνικό τραγούδι ψάχνει μια νέα ταυτότητα ανάμεσα στο πολιτικό και στο ερωτικό…

Μεσημεριάτικο διαφημιστικό σποτ της ΛΥΡΑ…
…«Σκουριασμένα Χείλια» και Μοσχολιού.
Σταματώ να ακούω για λίγο τους Pink Floyd, αφουγκράζομαι, είμαι μικρός για να καταλάβω αλλά κάτι νιώθω, ο λόγος ανατρεπτικά ερωτικός, η φόρμα αφαιρετική, λιγότερο συμβατική, μια αδιόρατη αίσθηση ανεκπλήρωτου, αποτυχίας, απόγνωσης, απώλειας και μοναξιάς…
…δεν καταλαβαίνω τίποτα, αλλά νιώθω ότι εδώ κάτι γίνεται, κάτι από όλα αυτά αισθάνομαι ότι θα μου συμβούν στο μέλλον…

Πατάς το κόκκινο κουμπί
κι όλο το δάκρυ κι ο ιδρώτας απ΄τα σώματα
ανατινάζεται αυτόματα
πατάς το κόκκινο κουμπί
και γίνεται η κάμαρα
γίνεται η κάμαρα
παράσταση…θαμπή.

Δεν καταλαβαίνω τίποτα, όμως κάτι νιώθω, κάτι ξέρω ότι θα νιώσω…
Η φωνή της Μοσχολιού, σοβαρή, στιβαρή, συγκλονιστική, φαρμάκι που στάζει…

Μισόφωτο δωμάτιο
το πάθος που πληρώνεται
γίνεται το κορμί σου τζετ
κι υψώνεται…

Τα χρόνια περνούν, συνεχίζω με ροκ, κάποια στιγμή ξανά-ακούω το δίσκο, ίσως ήμουν έτοιμος τότε να τον δεχτώ, σταματώ να σνομπάρω τη λαϊκή φόρμα…βυθίζομαι μέσα στο πνιγερό αδιέξοδο των τραγουδιών του, μέσα στον παλμό, τη ζωντάνια και το δυναμισμό ενός λόγου ερωτικού, ισορροπημένου αλλά αφαιρετικού…
Αρχίζω και καταλαβαίνω, νιώθω την απώλεια, τσακίζομαι…

Πως έφυγες, απ’ τη ζωή μου έτσι
Και ούτε κλαίω ούτε καν σε συζητώ
Σ’ έχω απορρίψει και απ’ την μνήμη μου
σε έχω σβήσει για πάντα
Και ότι αγάπησα από σένα τώρα το πετώ
Μόνο που τα βράδια, σαν τον τρελό
Μες στα μπαρ κυκλοφορώ και απορώ
Το πρόσωπο σου δεν μπορώ να θυμηθώ…και θέλω
Όλα αυτά τα βράδια, να σ’ αγαπήσω
πάλι απ’ την αρχή μωρό μου
Μα, δεν έχω άλλη αντοχή
Πως έγινε και δεν μ’ ενδιαφέρει
Σε ποιες αγάπες την αγάπη σου ξοφλάς
Σ’ έχω διαγράψει κι άλλη πορεία
έχω χαράξει καρδιά μου
Και ότι τράβηξα από σένα τώρα το τραβάς

Τα «Σκουριασμένα Χείλια» είναι ένα διαμάντι της ελληνικής δισκογραφίας…
… η γυναίκα μου φωνάζει ότι ακούω τραγούδια πεθαμενατζίδικα…
…το βινύλιο μου χάλασε, τον ανανέωσα σε cd,ώρες ώρες θυμώνω που με σμπαραλιάζει, άλλες φορές χαίρομαι που με ανακουφίζει…
…έτσι κι αλλιώς τα καλά τραγούδια, είναι ιαματικά…

…έτσι κι αλλιώς…

Η ζωή σου έτσι κι αλλιώς
κούφιο κόκαλο και φαγωμένος σκελετός
η ζωή σου εδώ κι εκεί
μαύροι έρωτες
και καταδίκη μυστική
η ζωή σου όπου κι αν πας
κρύες κάμαρες κι αποκλεισμένος μαχαλάς

Έτσι κι αλλιώς
σε ξέρουνε δυο τρία άτομα
έτσι κι αλλιώς
πεσμένος μια ζωή στο πάτωμα

Η ζωή σου έτσι κι αλλιώς
τρύπιο γόνατο κι ανάπηρος βηματισμός
η ζωή σου εδώ κι εκεί
απομόνωση στην ίδια σου τη φυλακή
η ζωή σου όπου κι αν πας
άδειο τρίκυκλο και φαγωμένος μουσαμάς

Τα Κύθηρα σίγουρα θα τα (ξανα)βρούμε…

Τι θυμήθηκα πάλι…
Χτες το βράδυ όμως είχα ανταπόκριση φίλου από το νησί…

Ιούλιος ήταν, η άδεια στον αέρα, τίποτε δεν είχε κανονιστεί.
Κάποιες ιδέες της τελευταίας στιγμής για διακοπές έπεσαν στο κενό, τα πλοία γεμάτα, τα καταλύματα επίσης, πανζουρλισμός στα νησιά.
…και γιατί δεν πάμε στα Κύθηρα;
Με το αυτοκίνητο μέχρι τη Νεάπολη Λακωνίας, 2-3 μέρες στην Ελαφόνησο κι από εκεί με το ferry boat στην Αγία Πελαγία.
Τα Κύθηρα ευτυχώς για μας δεν είχαν ακόμα ανακαλυφθεί τουριστικά.
Κατάλυμα βρήκαμε εύκολα, πολύ καλό, πιο καλό κι από όσο περιμέναμε.
Μοναδικό νησί τα Κύθηρα, άγρια όμορφο, μια χρωματική ακροβασία ανάμεσα στο Αιγαίο και στο Ιόνιο, μια σαγηνευτική αίσθηση παρακμής, μια ξεφτισμένη γοητεία.

Το βράδυ για ψαράκι στη Χώρα, με τον ήλιο να πέφτει και να αναδεικνύει τη κιτρινισμένη της ομορφιά, η θέα στο πέλαγος και στο Καψάλι μοναδική.
Ιστορία πλούσια, μια ματιά στα ερείπια της Παλαιοχώρας και είναι σαν να βλέπεις τον Μπαρμπαρόσα μπροστά σου άγριο και απειλητικό, Βυζαντινοί, Ενετοί, Νεοέλληνες!
Εκεί γνωρίσαμε ένα ταπεινό πιάτο της Ελληνικής cucina povera, της νησιώτικης κουζίνας μας, ένα απλό πιάτο που μοσχοβολά Μεσόγειο.
Νεροπαξίμαδο το λένε στα Κύθηρα, ντάκο ή κουκουβάγια στην Κρήτη.

Η συνταγή απλή, η νοστιμιά μοναδική, τα χρώματα ιμπρεσιονιστικός πίνακας του Σεζάν.

1 κριθαροκουλούρα (Κρητική)
4-5 κουταλιές αγνό παρθένο ελαιόλαδο ή ακόμα καλύτερα αγουρέλαιο
1 μεγάλη σφιχτή ντομάτα
120 γρ. φέτα ή ξυνονομιζύθρα Κρήτης
λίγο αλάτι
Λίγη φρεσκοτριμμένη ξηρή ρίγανη
Λίγα φυλλαράκια κάπαρη ή λίγες ελιές

Βρέχουμε την κριθαροκουλούρα με νερό μέχρι να μαλακώσει ελαφρά.
Την τοποθετούμε σε ένα πιάτο και τη ραντίζουμε με το ελαιόλαδο.
Τρίβουμε την ντομάτα σε χοντρό τρίφτη και την ρίχνουμε πάνω στην κριθαροκουλούρα με λίγο αλάτι και από πάνω την ξυνομιζύθρα, ραντίζουμε με το υπόλοιπο ελαιόλαδο και αρωματίζουμε με τη ρίγανη, ελιές ή κάπαρη μπορούμε να βάλουμε προαιρετικά..

Κάθε φορά που θυμάμαι τα Κύθηρα - και τα θυμάμαι συχνά - καταφεύγω στο αγαπημένο μας νεροπαξίμαδο που φάγαμε στη Χώρα, στο Καψάλι, στον Ποταμό, στο Μυλοπόταμο, στα Μητάτα, στο Λιβάδι, στον Αβλαίμονα, στο Διακόφτι, για το ωραίο φρέσκο ψαράκι στην Αγία Πελαγία και θυμόμαστε ακόμα και κάποιες άλλες ωραίες στιγμές που ακολούθησαν στα Χανιά, στο Ρέθυμνο, στα Σφακιά, με ένα ντάκο στο τραπέζι, ένα καραφάκι ρακί, με τη θαλασσινή αρμύρα στα μαλλιά...

Η συνταγή ακολουθεί και στα αγγλικά, καθώς υπάρχουν και ξένοι αναγνώστες:

Dakos or Neropaximado

1 Cretan barley rusk
4 - 5 tbs extra virgin olive oil (Greek of course!)
1 large firm tomato, well-washed and roughly chopped
120 gr Greek feta cheese or Cretan xinomyzithra
A pinch of salt
1 - 2 tsp dried Greek oregano
1 tbs capers or chopped Kalamata olives

Run the rusk briefly under running cold water to dampen.
Place each rusk on a plate and drizzle it with extra virgin olive oil.
Chop tomato in very small pieces, add a pinch of salt and place it on the rusk.
Sprinkle with feta cheese, or Cretan xinomyzithra, oregano and drizzle with the remaining olive oil.
Serve.

Για ένα πουκάμισο μαύρο...

Tengo la camisa negra
porque negra tengo el alma
yo por ti perdí la calma

Έχω ένα μαύρο πουκάμισο, λέει το τραγούδι, γιατί είναι η ψυχή μου μαύρη, αφού σήμερα είμαι ανήσυχος εξαιτίας σου !

Και πάμε τώρα στο αθάνατο ζεϊμπέκικο του Τσιτσάνη:

Μαύρο πουκάμισο θα βρω
μαύρο σαν την καρδιά σου
για να ταιριάζει η φορεσιά
στα βάσανά μου τα βαριά
όπου τραβώ κοντά σου

Δεν βρίσκετε ομοιότητες;
…κι όμως, γεωγραφικά απέχουν πολλές εκατοντάδες μίλια, τα χωρίζει ένας Ωκεανός και τουλάχιστον σαράντα χρόνια ζωής!

…Μαύρο πουκάμισο…
ή La camisa negra;

…ο πόνος της αγάπης όμως ο ίδιος!

Των αναχωρήσεων η μανία...

Να ζεις στην ίδια πολιτεία παντοτινά
και να ΄χεις των αναχωρήσεων τη μανία,
μα φεύγοντας απ΄ το γραφείο τα βραδινά,
να κάνεις οφθαλμοπορνεία στα καφενεία

Άλλοτες είχαμε τα πλοία κρυφό σκοπό,
μα ο κόσμος έγινε σαν αδειανή φυλλάδα,
είναι το ίδιο πια να μένεις στην Ελλάδα,
με το να ταξιδεύεις στο Fernando Po…

…και να ΄χεις των αναχωρήσεων τη μανία λέει ο ποιητής…
…αλήθεια πώς να είναι σήμερα αυτό το εξωτικό Fernando Po του Νίκου Καββαδία;
…για την Ελλάδα ξέρουμε, για το τότε και το τώρα…

Η εικόνα από το site του Ελληνικού Λαογραφικού και Ιστορικού Αρχείου (www.elia.org.gr) λέει πολλά, μια ματιά έξω από το παράθυρο του γραφείου λέει πλέον περισσότερα…

…και μετά το εξωτικό Τουρκολίμανο μια βόλτα στο Fernando Po του Καββαδία.
Νησί στον κόλπο της Γουινέας στη Δυτική Αφρική.
Το όνομά του το πήρε από τον Πορτογάλλο εξερευνητή Fernando Po, ενώ σήμερα αποτελεί τμήμα του κράτους της Ισημερινής Γουινέας.
Το σημερινό του όνομα είναι Bioko.
Στο νησάκι αυτό βρίσκεται και η πρωτεύουσα του παραπάνω κράτους με το όνομα Malabo.

Πέταξε

Πέταξε ψηλά, πολύ ψηλά…
Πέταξε ψηλά σαν πουλί…
Πέταξε πιο πάνω από τα λάθη και τα πάθη μας…

…θα έρθω κι εγώ μαζί σου…
…να πετάξουμε κι από τη Γη λίγο πιο πέρα…